An abstract of the thesis of Mehmet Kılıç, for the degree of Master of Arts from The Ataturk Institute for Modern Turkish History of Boğaziçi University to be taken in September 2008

Abstract

This thesis analyzes Ottoman tonbaku imports from Iran and its sociocultural implications. This study examines the possibility of success of public economic policies that did not take society and social groups into consideration in the economic decision process within the context of the tonbaku trade. This work takes smuggling as a case to study this argument. The Ottoman state imported tonbaku from Iran owing to its own low domestic production. Thus, this circumstance led to the domination of Iranian
merchants and the Shiite Ulama, who collected religious taxes from this trade, on the tonbaku market in the Ottoman Empire. The state also monopolized the tonbaku trade with Iran to maximize its revenue, giving a concession to Société du Tombac, known as the Tonbaku Monopoly, in 1891. The Ottoman government and the Monopoly did not take the merchants and the Ulama groups into consideration in the decision process and preferred to continue a high price policy. However, the establishment of the Monopoly and the price policy contributed to a severe smuggling and consumption of smuggled tonbaku. Thus, the income of the state from the trade decreased. Additionally, the Monopoly was abolished in 1914.

Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü’nde Yüksek Lisans
Derecesi için Mehmet Kılıç tarafından Eylül 2008’de teslim edilen tezin kısa özeti

Özet

Bu tezin konusu Osmanlının İran’dan tonbaku ithalatını ve sosyokültürel uzantılarını analiz etmektir. Bu çalışma ekonomik karar sürecinde toplumu ve toplumsal grupları dikkate almayan kamu iktisadi politikalarının uygulanabilme şansını tonbaku ticareti bağlamında inceler. Bu çalışma argümanını araştırmak için kaçakçılığı “olay/sorunsal” olarak alır. Osmanlı devleti yerli üretimi sınırlı olduğu için İran’dan tonbaku ithal etmekteydi. Bu durum ise Iranlı tüccarların ve bu ticaretten dini vergiler alan
Şii Ulema’nın, Osmanlı İmparatorluğunda tonbaku pazarı üzerinde dominant olmalarına neden oldu. Osmanlı devleti ise gelirini arttırmak için İran’la olan tonbaku ticaretini tekelleştirip bu hakkı Tonbaku Rejisi olarak tanınacak Société du Tombac şirketine 1891’de vermiştir. Osmanlı hükumeti ve Reji
ekonomik karar alma sürecinde tüccar ve Ulema gruplarını dikkate almamışlar ve aynı zamanda yüksek fiyat politikası sürdürmeyi tercih etmişlerdir. Fakat, tekelin kuruluşu ve fiyat politikası keskin bir kaçakçılığa ve kaçak tonbaku tüketimine neden olmuştur. Böylece, devletin tonbaku ticaretinden gelirleri düşmüş ve Reji de iflas ederek 1914’te lağvedilmiştir.