Celal Bayar Türkiye Cumhuriyeti'nin 3. Cumhurbaşkanı Mahmut Celal Bayar, 22 Ağustos'ta İstanbul'da öldü. Cenazesi Ankara'da yapılan devlet töreninden sonra, Umurbey'de toprağa verildi. Bulgaristan' dan Gemlik'e göçen bir ailenin çocuğu olarak l5 Mayıs l883'te Umurbey'de doğan Celal Bayar, babasından aldığı özel eğitimin yanında Bursa İpek Meslek Yüksekokulu'nda ve Coiege Français de l'Assomption'da derslere girerek kendini yetiştirdi. Bursa'da, Ziraat Bankası ve Deutsche Orient Bank'ın şubelerinde memur olarak çalıştı. Jön Türkler'e sempati duyan dayısının etkisiyle l2 yaşındayken siyasetle ilgilenmeye başlayan Bayar, 1907'de ittihat ve Terakki Cemiyeti'ne girdi. 1908'de Meşrutiyetin ilanından sonra cemiyetin önce Bursa, sonra İzmir Örgütünde görevlendirildi. I. Dünya Savaşı’nın ardından İttihat ve Terakki'nin devamı olan Teceddüt Fırkası'na katıldı. İzmir'in işgali tehlikesi belirdiğinde Müdafaa-i Hukuk-i Osmaniye Cemiyeti'ne girdi ve Galip Hoca takma adıyla halkı uyarmaya ve bir direniş hareketi örgütlemeye çalıştı. Ocak 1920' de Saruhan (Manisa) miietvekili olarak Osmanlı Mebusan Meclisi'ne seçildi; İstanbul işgal edilince de Ankara'ya geçti ve Büyük Miiet Meclisi'ne katıldı. Mustafa Kemal Paşa'nın onayıyla Yeşil Ordu ve Komünist Fırka'nın kurucuları arasında yer aldı. 192l-1922 yıiarında iktisat bakanlığı yapan Bayar, 1922'de Lozan'a giden ilk heyete danışman olarak katıldı ve aynı yıl bir süre dışişleri bakanlığına vekalet etti. 1923'te Büyük Miiet Meclisi'nin ikinci döneminde İzmir miietvekili seçilen Bayar, Cumhuriyet'in ilanından sonra mübadeIe, imar ve iskan bakanlığı görevine getirildi. Temmuz 1924'te Atatürk'ün talimatıyla bu görevinden ayrılarak 26 Ağustos 1924'te Ankara'da Türkiye İş Bankası'nı kurdu ve 1932'ye kadar aktif siyasetin dışında kaldı. Bayar'ın yönetiminde İş Bankası kısıtlı olanaklarına rağmen verimli yatırımlarıyla kısa zamanda atılım yaptı. 1932'de Başbakan İnönü’nün ekonomiye devlet müdahalesini genişletmek eğiliminden endişelenen Atatürk'ün isteği üzerine liberal eğilimleri iş çevrelerine yakınlığıyla tanınan Bayar iktisat bakanlığına getirildi. İktisat bakanı olarak Bayar devletçi uygulamaların iş çevrelerini tedirgin eden sivriliklerini törpüledi. Atatürk'le anlaşmazlığa; düşen İsmet İnönü'nün başbakanlıktan istifa etmesi üzerine de, 25 Ekim 1937' de başbakan oldu. Atatürk'ün hastalığına denk gelen başbakanlığı sırasında ülkenin siyasi bir bunalıma sürüklenmesine yol açacak gelişmelere; meydan vermedi. Özellikleeski başbakan İnönü'yü siyasi hayattan silmeyi amaçlayan komploların karşısında yer aldı. Atatürk'ün ölümünün ardından cumhurbaşkanı seçilen İnönü tarafından yeniden hükümeti kurmakla görevlendirildi. Kasım 1938' de ikinci hükümetini kuran Bayar Ocak 1939'da başbakanlıktan istifa etti. Başbakanlıktan istifa ettikten sonra siyasi, hayatını sıradan bir miietvekili olarak sürdüren Bayar ikinci Dünya Savaşı sonrasında çok partili düzene geçilirken CHP içinde bir muhalefet hareketi başlattı. 1945 Eylülünde milletvekilliğinden, aralıkta da CHP'den istifa ederek 7 Ocak 1946'da Adnan Menderes, Fuad Köprülü ve Refik Koraltan'la birlikte Demokrat Parti'yi (DP) kurdu. l4 Mayıs 1950'de DP'nin iktidara gelmesinin ardından 22 Mayıs'ta cumhurbaşkanı seçildi ve DP genel başkanlığını başbakan atadığı Adnan Menderes'e bıraktı. 10 yıl süren DP iktidarının 27 Mayıs 1960 harekatıyla devrilmesi üzerine cumhurbaşkanlığından istifa etmesi istenen, ancak bu isteği "Seçimle geldim, seçimle giderim" diyerek reddeden Bayar, öbür DP yöneticileriyle bir tutuklandı. Yüksek Adalet Divanı'nca Yassıada’da yargılanarak l5 DP'liyle birlikte 15 Eylül 196l'de "vatana ihanet" ve "anayasayı ihlal” suçlarından idam cezasına çarptırıldı.idam hükmünün infazı için İmralı adasına götürülen 77 yaşındaki Bayar'ın cezası Milli Birlik Komitesi tarafından yaş sınırını aştığı göz önüne alınarak son anda ömir boyu hapse çevrildi. Geçirdiği kalp krizi nedeniyle serbest bırakıldığı 7 Kasım 1964’e kadar Kayseri Cezaevi’nde kaldı. Siyasi yasaklı olduğu dönemde de siyasetin dışında kalamayan Bayar AP milletvekili seçilen kızı Nilüfer Gürsoy aracılığıyla Demirel’e karşı tavır koydu ve AP' den ayrılanların 1970'te Ferruh Bozbeyli başkanlığında kurduğu Demokratik Parti'ye destek verdi. Yine bu dönemde Ben de Yazdım (1965-1972, 8 cilt) adıyla anılarını yayımladı ve DP'lileri bir araya getirmek amacıyla "Bizim Ev" adlı bir kulüp kurdu. 90 yaşındayken Ecevit hükümetince 1974'te siyasi hakları geri verilen Bayar, Senato Başkanı Tekin Arıburun tarafından yasa gereği eski cumhurbaşkanı sıfatıyla Cumhuriyet Senatosu'na davet edildi. Ancak Bayar "seçim dışı bir yöntemle parlamentoya girmenin prensiplerine aykırı olduğunu" söyleyerek daveti kabul etmedi. 1975'te Demirel'le barışan Bayar aynı yıl yapılan ara seçimde AP'yi destekledi. Ona göre "Türkiye için en büyük tehlike komünizm" di ve bunu, "Bu kış komünizm gelecek" sözleriyle dile getirmişti. "Yaşamı boyunca askeri darbelere karşı olduğunu" söyleyen Bayar için, "l2 Eylül harekatı başka"ydı; "l2 Eylül olmasa ülke elden gidecekti ve ülkeyi komünistler ele geçirecekti". Bayar, 2l yıl aradan sonra Çankaya'ya ilk kez 198l Yılında Devlet Başkanı Kenan Evren'in "şeref konuğu" olarak çıktı. 1986'da l03. doğum gününü Umurbey'de siyasi yasaklı Süleyman Demirel ve DP'nin mirasçısı olmaya aday yeni kurulan sağ partilerin politikacılarıyla kutlayan Celal Bayar, öldüğünde dünyanın en yaşlı politikacısıydı.